|
|
 |
 |
|
|
३ आरण्यकपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
3.190. अध्यायः 190
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
मार्कण्डेयेन युधिष्ठिरादीन्प्रति मत्स्यरूपिणो हरेर्वैवस्वतमनोश्च चरितप्रतिपादकमस्योपाख्यानकथनम् ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text
वैशम्पायन उवाच। 3-190-0x(2388)(23214)
ततः स पाण्डवो भूयो मार्कण्डेयमुवाच ह।
कथयस्वति चरितं मनोर्वैवस्वतस्य च ॥ 3-190-1(23215)
मार्कण्डेय उवाच। 3-190-2x(2389)
विवस्वतः सुतो राजन्महर्षिः सुप्रतापवान्।
बभूव नरशार्दूल प्रजापतिसमद्युतिः ॥ 3-190-2(23216)
ओजसातेजसा लक्ष्म्या तपसा च विशेषतः।
अतिचक्राम पितरं मनुः स्वंच पितामहम् ॥ 3-190-3(23217)
ऊर्ध्वबाहुर्विशालायां बदर्यां स नराधिपः।
एकपादस्थितस्तीव्रं चकार सुमहत्तपः ॥ 3-190-4(23218)
अवाकूशिरास्तथा चापि नेत्रैरनिमिषैर्दृढम्।
सोऽतप्यत तपो घोरं वर्षाणामयुतं तदा ॥ 3-190-5(23219)
तं कदाचित्तपस्यन्तमार्द्रचीरजटाधरम्।
चीरिणीतीरमागम्य मत्स्यो वचनमब्रवीत् ॥ 3-190-6(23220)
भगवन्क्षुद्रमत्स्येस्मि बलवद्भ्यो भयंमम।
मत्स्येभ्यो हि ततो मां त्वं त्रातुमर्हसि सुव्रत ॥ 3-190-7(23221)
दुर्बलं बलवन्तो हि मत्स्या मत्स्यं विशेषतः।
भक्षयन्ति सदा वृत्तिर्विहिता नः सनातनी ॥ 3-190-8(23222)
तस्माद्भयौघान्महतो मज्जन्तं मां विशेषतः।
त्रातुमर्हसि कर्तास्मि कृतेप्रतिकृतं तव ॥ 3-190-9(23223)
स मत्स्यवचनं श्रुत्वा कृपयाऽभिपरिप्लुतः।
मनुर्वैवस्वतोऽगृह्णात्तं मत्स्यं पाणिना स्वयम् ॥ 3-190-10(23224)
उदकान्तमुपानीय मत्स्यं वैवस्वतो मनुः।
अलिञ्जरे प्राक्षिपत्तं चन्द्रांशुसदृशप्रभम् ॥ 3-190-11(23225)
स तत्र ववृधे राजन्मत्स्यः परमसत्कृतः।
पुत्रवत्स्वीकरोत्तस्मै मनुर्भावं विशेषतः ॥ 3-190-12(23226)
अथ कालेन महता स मत्स्यः सुमहानभूत्।
अलिञ्जरजले चैव नासौ समभवत्किल ॥ 3-190-13(23227)
अथ मत्स्यो मनुं दृष्ट्वा पुनरेवाभ्यभाषत।
भगवन्साधु मेऽद्यान्यत्स्थानं संप्रतिपादय ॥ 3-190-14(23228)
उद्धृत्यालिञ्जरात्तस्मात्ततः स भगवान्मनुः।
तं मत्स्यमनयद्वापीं महतीं स मनुस्तदा ॥ 3-190-15(23229)
तत्रतं प्राक्षिपच्चापि मनुः परपुरंजय।
अथावर्धत मत्स्यः स पुनर्वर्षगणान्बहून् ॥ 3-190-16(23230)
द्वियोजनायता वापी विस्तृताचापि योजनम्।
तस्यां नासौ समभवन्मत्स्यो राजीवलोचन ॥ 3-190-17(23231)
विचेष्टितुं च कौन्तेय मत्स्यो वाप्यां विशांपते।
मनुं मत्स्यस्ततो दृष्ट्वा पुनरेवाभ्यभाषत ॥ 3-190-18(23232)
नय मां भगवन्साधो समुद्रमहिषीं प्रियाम्।
गङ्गां नांत्रापि शक्तोस्मि वस्तुं मतिमतांवर ॥ 3-190-19(23233)
निदेशे हि मया तुभ्यं स्थातव्यमनसूयता।
वृद्धिर्हि परमा प्राप्ता त्वत्कृते हि मयाऽनघ ॥ 3-190-20(23234)
एवमुक्तो मनुर्मत्स्यमनयद्भगवान्वशी।
नदीं गङ्गां तत्रचैनं स्वयं प्राक्षिपदेव च ॥ 3-190-21(23235)
स तत्र ववृधे मत्स्यः कंचित्रालमरिंदम।
गतः पुनर्मनुं दृष्ट्वा मत्स्यो वचनमब्रवीत् ॥ 3-190-22(23236)
गङ्गायां हि न शक्नोमि बृहत्त्वाच्चेष्टितुं प्रभो।
समुद्रं नय मामाशु प्रसीद भगवन्निति ॥ 3-190-23(23237)
उद्धृत्य गङ्गासलिलात्ततो मत्स्यं मनुः स्वयम्।
समुद्रमनयत्पार्त तत्रचैनमवासृजत् ॥ 3-190-24(23238)
सुमहानपि मत्स्यस्तु स मनोर्नयतस्तदा।
आसीद्यथेष्टहार्यश्च स्पर्शगन्धसुखश्च वै ॥ 3-190-25(23239)
यदा समुद्रे प्रक्षिप्तः स मत्स्यो ननुना तदा।
तत एनमिदं वाक्यं स्मयमान इवाब्रवीत् ॥ 3-190-26(23240)
भगवन्हि कृता रक्षा त्वया सर्वा विशेषतः।
प्राप्तकालं तु यत्कार्यं त्वया तच्छ्रूयतां मम ॥ 3-190-27(23241)
अचिराद्भगवन्बौममिदं स्थावरजङ्गमम्।
सर्वमेव महाभाग प्रलयं वै गमिष्यति ॥ 3-190-28(23242)
संप्रक्षालनकालोऽयंलोकानां समुपस्थितः।
तस्मात्त्वां बोधयाम्यद्ययत्ते हितमनुत्तमम् ॥ 3-190-29(23243)
त्रसानां स्तावराणां च यच्चेङ्गं यच्च नेङ्गति।
तस्य सर्वस् संप्राप्तः कालः परमदारुणः ॥ 3-190-30(23244)
नौश्च कारयितव्या ते दृढा युक्तवटारका।
तत्र सप्तर्षिभिः सार्धमारुहेथा महामुने ॥ 3-190-31(23245)
बीजानि चैव सर्वाणि यथोक्तानि मया पुरा।
तस्यामारोहयेर्नावि सुसंगुप्तानि भागशः ॥ 3-190-32(23246)
नौस्थश्च मां प्रतीक्षेथास्ततो मुनिजनप्रिय।
आगमिष्याम्यहं शृङ्गी विज्ञेयस्तेन तापस ॥ 3-190-33(23247)
एवमेतत्त्वया कार्यमापृष्टोसि व्रजाम्यहम्।
ता न शक्या महत्यो वै आपस्तर्तुं मया विना।
नातिशङ्क्यमिदं चापि वचनं मे त्वया विभो ॥ 3-190-34(23248)
एवं करिष्य इति तं स मत्स्यं प्रत्यभाषत।
जग्मतुश्च यथाकाममनुज्ञाप्य परस्परम् ॥ 3-190-35(23249)
ततो मनुर्महाराज यथोक्तं मत्स्यकेन ह।
बीजान्यादाय सर्वाणि सागरं पुप्लुवे तदा।
नौकया शुभयावीर महोर्मिणमरिंदम ॥ 3-190-36(23250)
चिन्तयामास च मनुस्तं मत्स्यं पृथिवीपते।
सच तच्चिन्तितं ज्ञात्वा मत्स्यः परपुरंजय।
शृङ्गी तत्राजगागाशु तदा भरतसत्तम ॥ 3-190-37(23251)
तं दृष्ट्वा मनुजव्याघ्र मनुर्मत्स्यं जलार्णवे।
शृङ्गिणं तं यथोक्तेन रूपेणाद्रिमिवोच्छ्रितम् ॥ 3-190-38(23252)
वटारकमयं पाशमथ मत्स्यस्य मूर्धनि।
मनुर्मनुजशार्दूल तस् शृङ्गे न्यवेशयत् ॥ 3-190-39(23253)
संयतस्तेन पाशेन मत्स्यः परपुरंजय।
वेगेन महता नावं प्राकर्षल्लवणाम्भसि ॥ 3-190-40(23254)
स ततार तया नावा समुद्रं मनुजेश्वर।
नृत्यमानमिवोर्मीभिर्गर्जमानमिवाम्भसा ॥ 3-190-41(23255)
क्षोभ्यमाणा महावातैः सा नौस्तस्मिन्महोदधौ।
घूर्णते चपलेव स्री मत्ता परपुरंजय ॥ 3-190-42(23256)
नैव भूमिर्न च दिशः प्रदिशो वा चकाशिरे।
सर्वं सलिलमेवासीत्खं द्यौश्च नरपुङ्गव ॥ 3-190-43(23257)
एवंभूते तदा लोके संकुले भरतर्षभ।
अदृश्यन्त सप्तर्षयो मनुर्मत्स्यस्तथैव च ॥ 3-190-44(23258)
एवं बहून्वर्षगणांस्तां नावं सोऽथ मत्स्यकः।
चकर्षातन्द्रितो राजंस्तस्मिन्सलिलसंचये ॥ 3-190-45(23259)
ततो हिमवतः शृङ्गं यत्परं भरतर्षभ।
तत्राकर्षत्ततो नावं स मत्स्यः कुरुनन्दन ॥ 3-190-46(23260)
अथाब्रवीत्तदा मत्स्यस्तानृषीन्प्रहसञ्शनैः।
अस्मिन्हिमवतः शृङ्गे नावं बध्नीत माचिरम् ॥ 3-190-47(23261)
सा बद्धा तत्र तैस्तूर्णमृषिभिर्भरतर्षभ।
नौर्मत्स्यस्य वचः श्रुत्वा शृङ्गे हिमवतस्तदा ॥ 3-190-48(23262)
तच्च नौबन्धनं नाम शृङ्गं हिमवतः परम्।
ख्यातमद्यापि कौन्तेय तद्विद्धि भरतर्षभ ॥ 3-190-49(23263)
अथाब्रवीदनिमिषस्तानृषीन्सहितस्तदा।
अहं प्रजापतिर्ब्रह्मा मत्परं नाधिगम्यते।
मत्स्यरूपेण यूयं च मयाऽस्मान्मोक्षिता भयात् ॥ 3-190-50(23264)
मनुना च प्रजाः सर्वाः सदेवासुरमानुपाः।
स्रष्टव्याः सर्वलोकाश्चयच्चेङ्गं यच्चा नेङ्गति ॥ 3-190-51(23265)
तपसा चापि तीव्रेण प्रतिभाऽस्य भविष्यति।
मत्प्रसादात्प्रजासर्गे न च मोहं गमिष्यति।
इत्युक्त्वा वचनं मत्स्यः क्षणेनादर्शनं गतः ॥ 3-190-52(23266)
स्रष्टुकामः प्रजाश्चापि मनुर्वैवस्वतः स्वयम्।
प्रमूढोऽभूत्प्रजासर्गे तपस्तेपे महत्ततः ॥ 3-190-53(23267)
तपसा महता युक्तः सोऽथ स्रष्टुं प्रचक्रमे।
सर्वाः प्रजा मनुः साक्षाद्यथावद्भरतर्षभ ॥ 3-190-54(23268)
इत्येतन्मात्स्यकं नाम पुराणं परिकीर्तितम्।
आख्यानमिदमाख्यातं सर्वपापहरं मया ॥ 3-190-55(23269)
य इदं शृणुयान्नित्यं मनोश्चरितमादितः।
स सुखी सर्वपूर्णार्थः सर्वलोकमियान्नरः ॥ 3-190-56(23270)
इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि नवत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ 190 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-190-6 चीरिणीनदीविशेषः ॥ 3-190-11 अलिञ्जरे मणिकाख्यपात्रे ॥ 3-190-13 न समभवत्स्थूलत्वेन न ममावित्यर्थः ॥ 3-190-30 त्रसानां जङ्गमानाम्। इङ्गं चलनशीलं वृक्षादि। नेङ्गति पाषाणादि। कालोऽन्तः ॥ 3-190-31 वटारका रज्जुः ॥ 3-190-32 यथोक्तानि द्विजैः पुरा इति झ. पाठः ॥ 3-190-41 सच तांस्तारयन्नावा इति झ. पाठः ॥

|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|